#Kernvragen

Ik werkte voor Jong Groen een dossier uit over de grote vragen over kernenergie, naar aanleiding van de misleidingscampagne van het Nucleair Forum.

Het nucleair forum slaat ons dezer dagen immers om de oren met haar slogans. Er valt niet aan te ontsnappen: op straat, in de krant, op restaurant en ook in de stations adverteert men massaal. Het nucleair forum is een informatie- en debatcentrum dat zich bezig houdt met burgerlijke toepassingen van kernenergie en –technologie.

Ze doen zich voor als een objectief informatieverstrekker voor de burger, terwijl het bedrijven zijn die volledig afhankelijk zijn van kernenergie en dus enkel uit eigen belang spreken. Bart Dhondt, voorzitter van Jong Groen reageert verbolgen: “Het nucleair forum, dat is de nucleaire lobby. Het zijn allemaal bedrijven die werken met of rond kernenergie. Dat is geen geheim, het staat te lezen op hun website.”

“Voor Jong Groen is het zo wel welletjes” aldus Dhondt. “Het nucleair forum kan je moeilijk vergelijken met een amnesty international die kaarsen verkoopt in de stations. Mensen worden gebrainwashed, betaald door hun eigen energiefactuur. Dit is pure politieke propaganda, en de NMBS geeft daar ruimte aan.”

Hieronder vindt u de antwoorden van Jong Groen op de prangende vragen waar de burger mee zit:

Zal er nog licht zijn?” Yasuko uit Fukushima

Het licht zal nooit uitgaan. Tenzij we inderdaad blijven stilstaan, verder discussiëren en niet in actie schieten.
Als er genoeg wordt geïnvesteerd in alternatieven kunnen we de capaciteit die nu uit uranium wordt gehaald gewoon uit oneindige middelen als wind, zon en biomassa halen.

Uit onderzoek blijkt dat er tegen 2015 voldoende capaciteit zal zijn om de sluiting van de drie oudste centrales (Doel 1 en 2 en Tihange 1) op te vangen. De andere centrales (Doel 3 en 4 en Tihange 2 en 3) moeten volgens de wet op de kernuitstap sluiten in 2025. Als we nu de keuze maken en volop investeren in groene energie kan ook dan de capaciteit van vervuilende energieopwekking vervangen worden door groene energie. Bovendien moeten we eveneens volop inzetten op energiebesparing door onder andere te investeren in isolatie, warmtepompen en zonneboilers.

“Kerncentrales zijn toch goed beveiligd?” Pjotr uit Tsjernobyl

Dat dacht men in Fukushima ook. Uiteraard is de kans op een nucleaire ramp klein. Maar de kans is er wel. Verzekeraars vinden de kans zelfs zo bestaande dat ze geen verzekering willen afsluiten voor de kerncentrales. Er gebeuren regelmatig ongevallen in de kerncentrales in België, gelukkig stellen deze tot nu toe weinig voor. Maar volgens sommige wetenschappers zorgt zelfs de minieme hoeveelheid radioactieve straling die er nu is voor zo’n 500 longkankers per jaar in België.

Bovendien geldt de regel dat hoe ouder centrales zijn, hoe groter de kans is op incidenten. Onze oudste centrales zijn 37 jaar. Wereldwijd zijn er maar 8 centrales die ouder zijn dan 40. Nog een sappig detail: al onze kerncentrales zijn oorspronkelijk gemaakt om 30 jaar mee te gaan. Volgens de huidige wetgeving moeten ze gesloten worden op hun 40e levensjaar. Dit nogmaals verlengen zou dus een primeur zijn wereldwijd, nergens weet men immers om te gaan met kerncentrales van 50 jaar oud. Willen wij dit experiment aangaan?

Uiteraard kan er geld geïnvesteerd worden om deze centrales langer te laten meegaan en beter te beveiligen. Dat doen we immers al jaren, maar is dat geen verloren geld? Kunnen we dan niet beter investeren in nieuwe technologieën die nieuwe jobs creëren en bovendien veel duurzamer en minder risicovol zijn?

“Zal de elektriciteit in België niet duurder worden zonder kernenergie?” Anne-Marie uit Tihange

België haalt vandaag ongeveer de helft van zijn elektriciteit uit kerncentrales en onze elektriciteitsprijs is toch het op één na duurste van alle OESO-landen. Dan is kernenergie moeilijk goedkoop te noemen, toch?
Kernenergie is een schoolvoorbeeld van een industriële activiteit die de winsten privatiseert (alle winst gaat richting Suez, Parijs dus) en de kosten socialiseert. Jarenlang immers springt de overheid bij om nucleaire projecten als Myrrha te financieren. In totaal zou de steun aan nucleaire onderzoeksprojecten gaan om zo’n 384 miljoen euro gespreid over 12 jaar.

Ook in het bergen van radioactief afval zal de belastingsbetaler moeten bijspringen. Zo zegt een “vertrouwelijke” nota van het NIRAS dat de kosten voor het bergen van het radioactief afval normaal gedekt worden door het daartoe aangelegde fonds (gespijsd door de producenten), maar als na 2025 (als de laatste kernreactor moet sluiten) blijkt dat er onvoldoende geld is, dan zal Electrabel niet meer afdokken en zullen de extra middelen van de belastingbetaler moeten komen.
De aansprakelijkheid bij een nucleaire ramp is voor de exploitanten van de kerncentrales bovendien beperkt tot zo’n 300 miljoen euro. Ter vergelijking: de ramp in Tsjernobyl opruimen kostte tot nu toe zo’n 436 miljard euro.

Bovendien verwacht men dat kernenergie in de toekomst veel duurder zal worden. Uranium is een grondstof die eindig is. Uranium opwinnen wordt steeds moeilijker en dus duurder. Ook de schaarsheid zal toenemen. Als uranium dan de weg van de prijs van olie volgt, dan ken je wellicht zelf wel het vervolg.

“Kunnen we zonder kernenergie wel de klimaatdoelstellingen behalen?” Pierre uit Doel

Als je enkel het kernsplijtingsproces in rekening neemt, klopt het dat hierbij weinig CO2 vrij komt. Maar kijk je naar het hele plaatje, en kijk je dus ook naar de ontginning van het uranium, het transport en de behandeling van uranium, de chemische transformatie van het uraniumerts in uraniumhexafluoride, het verrijkingsproces van uranium en de opwerking van de gebruikte kernbrandstof, dan krijg je een heel andere uitkomst. Indien we de CO2-uitstoot veroorzaakt tijdens de winning van uranium meerekenen, dan bedraagt de uitstoot van een kerncentrale nog steeds ongeveer 30 procent van dat van een gasgestookte centrale.

Bovendien zal dit in de toekomst nog toenemen. Het makkelijk te delven uranium raakt uitgeput. Verwacht wordt dan ook dat zowel de kostprijs als de CO2-uitstoot enorm zal toenemen.
Bovendien produceer je afval dat langer radio-actief en dus schadelijk zal blijven, dan dat de mensheid tot nu toe al bestaat. Durf jij garanderen dat in die honderdduizenden jaren dat uranium in onze grond zal zitten er niets mee zal gebeuren? Is dat goed voor het milieu?
“Hoe lossen we het probleem van het kernafval op?” Dieter uit Mol

De uitdaging bestaat er in het afval van de kerncentrales af te sluiten gedurende een periode van zo’n 300.000 jaar, langer dus dan dat de mensheid bestaat. Geen enkele wetenschapper durft zijn handen in het vuur te steken door de verdediging van een technologie of een concept op zich te nemen die die garantie kan bieden. Diverse onderzoeksprojecten werden afgevoerd omdat ze onrealistisch bleken of te grote risico’s inhielden. Zo werd het onderzoeksproject om radioactief afval de ruimte in te schieten in 1986 stopgezet, nadat de ruimteveer Challenger enkele seconden na de lancering van op Cape Canaveral ontplofte. Men besefte dat indien er hoogradioactief afval aan boord zou zijn geweest, men gans Florida had moeten ontruimen.

Sommige landen overwegen nu de piste van geologische berging, anderen kiezen voor verlengde bovengrondse opslag. Tot nu toe koste het onderzoek naar opslaan van kernafval wereldwijd al meer dan 8 miljard euro. En ondanks decennialang wereldwijd onderzoek en miljarden euro’s aan fondsen heeft niemand een oplossing gevonden om hoogactieve stoffen gedurende een miljoen jaar of meer veilig op te bergen. In België zoekt men in kleilagen, in Duitsland in zoutlagen, in Zweden graaft men tunnels in de rotslagen onder de zeebodem, in de VS graaft men tunnels in de granietlagen van de Rocky Mountains,… Allemaal zonder resultaat. Niets blijkt veilig genoeg.
Vreemd toch dat er ooit met een technologie werd begonnen, waarvan een enorm cruciaal punt, het omgaan met het levensgevaarlijke afval werd overgeslagen?

“Kwamen er dan geen kerncentrales van de 4e generatie?” Aaila uit Finland

Er wordt al jarenlang miljoenen euro gestopt in onderzoek naar deze “kerncentrale van de toekomst”, maar meer dan een kribbel op papier is het tot nu toe nog steeds niet.
Kunnen we dan niet beter dit geld investeren in een technologie die echt duurzaam is?
Het bouwen van nieuwe kerncentrales wordt in verschillende onderzoeken van economen trouwens als onzin omschreven. Door de hoge constructiekosten, de waarschijnlijke vertragingen en de onzekerheid over de energieprijzen is een investering in een kerncentrale economisch alles behalve interessant. De weinige voorbeelden van nieuwe kerncentrales die in aanbouw zijn, zoals Olkiluoto 3 in Finland, zijn tekenend. In 2004 werd gestart met de bouw van deze nieuwe centrale die vanaf mei 2009 elektriciteit zou moeten produceren. Maar door bijkomende vertragingen, zal er voor 2014 allicht geen elektriciteit geproduceerd worden. Bovendien lopen de kosten van de centrale torenhoog op. Terwijl bij de opstart sprake was van een investering van drie miljard euro, is er nu al meer dan 5,3 miljard euro gespendeerd.
Met dit geld konden ook 2600 windmolens worden geplaatst die voor 3900 Megawatt aan elektriciteit konden zorgen, wat meer dan dubbel zoveel is dan de energie die de geplande kerncentrale zal opwekken.

“Zullen we wel zonder kernenergie kunnen?” Ume uit Fukushima

Kernenergie is wereldwijd gezien maar een marginale elektriciteitsbron. Slechts 2% van het energieverbruik wordt opgewerkt door kerncentrales. Zelfs in de EU zijn er meer lidstaten zonder, dan met kerncentrales. Wereldwijd wordt er al meer elektriciteit opgewerkt door middel van groene energiebronnen dan door kernenergie. Met ons aandeel van 50% kernenergie van de totale elektriciteitsproductie horen we bij de koplopers.

Het kan dus wel degelijk anders, zonder kernenergie dus, maar met groene alternatieven.

Als we volop inzetten op energiebesparing thuis en in de industrie, als we hernieuwbare energie maximaal benutten, zoals windmolens op land en zee, waterkrachtcentrales, zonnepanelen, duurzame biomassa en we behouden de meest performante stoomproductietechnieken met het hoogste rendement en de laagste milieu-impact als warmtekrachtkoppelingsinstallaties en stoom- en gasturbines (STEG) op aardgas dan kunnen we wel kiezen voor een duurzaam alternatief. Dan kunnen we wel energie-onafhankelijk worden van het buitenland. Dan zadelen we de volgende generaties niet op met hopen schadelijk afval.

“Wat is het Nucleair Forum, dat zulke misleidende boodschappen de wereld in stuurt?” Bart uit Brussel

Het Nucleair Forum is naar hun eigen zeggen een “informatie- en debatcentrum dat voor 100% gewijd is aan burgerlijke toepassingen van kernenergie en –technologie.”
Het doel van deze groep is zich te mengen in het energiedebat en de publieke opinie in België te bewerken inzake kernenergie. De leden van dit Forum verduidelijken dit dan ook.

1. Agoria, de Sectorfederatie voor de technologische industrie in België,
2. Areva, bedrijf dat wereldleider is inzake kernenergie
3. Electrabel, Belgische monopolist inzake productie van kernenergie
4. IRE, het Nationaal Instituut voor Radio-elementen produceert nucleaire toepassingen voor de geneeskunde
5. EDF Luminus, de tweede grootste elektriciteitsproducent
6. SCK, het studiecentrum voor kernenergie, zij doen onderzoek naar de veiligheid van onze kerncentrales en zoeken een oplossing voor het probleem van kernafval
7. Synatom, een dochterondernemen van Electrabel, beheert de splijtstofcycli
8. Tractebel Engineering, dochteronderneming van GDF Suez die instaat voor de exploitatie van kerncentrales
9. Westinghouse, een Europees expertisecentrum inzake de bouw van kerncentrales.
Moeten deze zorgen voor een objectieve informatie aan de bevolking?
Is het normaal de NMBS ruimte geeft aan deze bedrijven om hun propaganda te komen voeren in de stations?

Voor of tegen?

Voor of tegen?

Volgens een onderzoek van het Antwerpse studiebureau Brandhome is 46% van de Belgische bevolking voor het openhouden van de Kerncentrales na 2025. Slechts 15% steunt de sluiting.
De Belgen geloven immers niet dat de omschakeling naar volledig groene energie realistisch en betaalbaar is.

Dat komt omdat we steeds maar een eenzijdig beeld krijgen van kernenergie. De laatste reclamecampagne van Electrabel en vriendjes deed daarbij geen goed.

Kernenergie is niet goedkoper dan groene energie.
De kerncentrales in België zijn verouderd en hebben dringend nieuwe kosten nodig. Momenteel wil Electrabel de stoomgenerator van Doel 1 vervangen. De kostprijs hiervoor zou zowat 100 miljoen euro bedragen, wat overeenkomt met de prijs van 50 grote windturbines.

Een nieuwe kernreactor bouwen is al helemaal onbetaalbaar. Een Franse producent mag er nog eens een bouwen in Finland. De kostprijs, oorspronkelijk geraamd op 3 miljard euro, is ondertussen opgelopen tot 4,5miljard, en de kosten blijven nog steeds oplopen.
Ons Kerncentralepark is ondertussen ook van het oudste van de hele wereld. Er is wereldwijd bitter weinig ervaring over het openhouden van 40 jaar oude kerncentrales.

Uranium is ook niet eindeloos in voorraad. Hoe meer we nu verbruiken hoe sneller Uranium schaarser wordt, duurder om te vinden, duurder om naar boven te halen en duurder om te verrijken.
Geschat wordt dat over 60 jaar de hele Uraniumvoorraad er aan is. Als China en India hun kernenergieplannen echt uitvoeren en ook Europa en de VS investeren terug meer in kerncentrales dan halen we zelfs die 60 jaar niet meer.

Wind en zon zijn er altijd en zullen er altijd zijn. Hun prijs zal ook nooit stijgen.

Kernenergie stoot wel CO2 uit.
Inderdaad komt tijdens het kernsplijtingsproces geen CO2 vrij, maar wel tijdens alle andere stappen van de nucleaire keten. Vooral tijdens het verrijken van Uranium. Zoals hierboven vermeld zal Uranium schaarser worden. De eenvoudig te ontginnen Uranium zal snel opgeraken. Om de andere Uranium te vinden en naar boven te halen, zullen meer fossiele brandstoffen gebruikt moeten worden, wat de efficiëntie drastisch en CO2-uitstoot drastisch verhoogt.

En dan heb ik nog niets gezegd over het schadelijke afval dat we millenia na ons achterlaten, het gevaar van aanvallen (Anja Hermans toonde aan dat binnendringen in de domeinen van Electrabel een fluitje van een cent is), ongevallen met kerncentrales,…

De boutade dat in 2015 plots alle reactoren sluiten en het licht uitgaat is stemmingmakerij. Precies om toeleveringsproblemen op te vangen, is de kernuitstap geprogrammeerd over 25 jaar: in 1999 werd ze in het paars-groene regeerakkoord ingeschreven en pas in 2025 zullen de laatste kernreactoren sluiten. Als men er over een periode van een kwarteeuw niet in slaagt om de kerncentrales overbodig te maken, dan heeft dit niets te maken met economische of technologische obstakels, maar zuiver met politieke onwil!

Diverse studies tonen aan dat het opvangen van de kernuitstap echter niet noodzakelijk zware technologische innovaties vereist. De stroomproductie van ons kerncentralepark kan zowel technisch als economisch, realistisch gecompenseerd worden middels een bewust beleid, gebaseerd op de ‘Trias Energetica’:
• Volop kiezen voor energiebesparing
• Hernieuwbare energiebronnen maximaal benutten: wind op land, wind offshore, zonne-energie, waterkracht, duurzame biomassa.
• De meest performante stroomproductietechnieken met het hoogste rendement en laagste milieu-impact: warmtekrachtkoppelinginstallaties (WKK) en stoom- en gasturbines (STEG) op aardgas.

<