De inzet van de verkiezingen 2: Europa

In het tweede luik van “Wat wordt de inzet van de verkiezingen?” stel ik nu Europa voor als hét campagnethema.

Ik hoop met heel mijn hart dat de Europese Unie eindelijk een rol gaat spelen in de campagne van de politieke partijen. Europa is de instantie die zowat 70 % van alle Belgische wetgeving stuurt en vorm geeft. Europa is ook de instelling van de toekomst. De huidige economische, sociale en klimaatcrisissen tonen aan dat samenwerking tussen landen noodzakelijk is om zulke problemen de baas te kunnen en samen onze toekomst te vrijwaren.

Europa wordt tot nu toe door verschillende politici enkel gebruikt als schietschijf. Neemt Europa een goede maatregel, dan steken de ministers van de lidstaten die pluimen zelf op hun hoed. Is de nieuwe Europese richtlijn minder populair, dan schieten de nationale ministers die maatregel meteen af en schilderen ze de EU af als grote boeman.

Nochtans is de Europese Unie een prachtig project. Ooit begonnen als het beste mechanisme om oorlog te vermijden op het Europese vasteland is het nu uitgegroeid tot het instituut om volop samen de toekomst tegemoet te kunnen gaan. Om samen de grote problemen, zoals de opwarming van de aarde aan te pakken en volop te streven voor gelijke kansen en rechten voor iedereen in Europa.

In de media komt Europa nauwelijks aan bod. En dus interesseert het ook de Belgische en Vlaamse politici niet.
Behalve een enkele Verhofstadt durft geen enkele Vlaamse politicus volop zijn visie voor Europa duidelijk te maken. Want ja, door over Europa te praten win je geen stemmen.

Ook al liggen de Europese instellingen in Brussel, zelfs dan nog lijkt Europa onze politici maar matig te interesseren. Het is zelf zo erg dat uit een rapport van het VBO in 2007 bleek dat de Belgische ministers van alle ministers uit heel de Europese Unie het vaakst afwezig zijn op Europese Ministerraden (1/5 van de vergaderingen gebeurt zonder Belgische minister), wat nochtans een van de belangrijke medebeslissers is in de wetgevingsprocedure van de EU.
Normaal gezien moeten ministers verantwoording afleggen voor hun daden voor het parlement. Maar zo goed als nooit wordt een minister aangepakt over een standpunt dat hij vertegenwoordigde op een Europese Ministerraad.
En als onze politici nog niet eens geïnteresseerd zijn in Europa, waarom zouden de burgers er dan nog van wakker liggen?

Willen we het Europese project echt zien slagen, dan moet Europa het hart van de Europeanen veroveren. En dat kunnen we alleen maar allemaal samen doen. Door er allemaal over te praten en er volop in te geloven.

De Europese Unie heeft die aandacht immers nodig, zeker nu we voor zo’n cruciaal moment staan. De uitbreidingen zijn positief, maar mogen ook niet tot een verzwakking en onbestuurbaarheid van Europa leiden. De Grondwet voor Europa moet daarom een nieuwe adem vinden. Op het vlak van milieu en klimaat moeten dringend zware beslissingen genomen worden. Een echte Europese buitenlandse politiek moet geloofwaardig gemaakt worden. Een groot Europees defensiebeleid met een gezamenlijk Europees leger moet de weg naar de realiteit vinden. Een gemeenschappelijk asielbeleid moet de toekomst worden.
Zo zou de EU nog op veel andere domeinen een cruciale rol kunnen beginnen spelen.

Maar ze botsen op tegenstand van de steeds grotere groep van Eurosceptici en de steeds grotere kloof tussen de EU-instellingen en de burger. Ook in ons Vlaanderen groeien de Eurosceptische partijen zoals Lijst Dedecker en Vlaams Belang. De eerste met een ultraliberaal programma en een pleidooi dat nieuwe kerncentrales nodig zijn en de opwarming van de aarde een mythe is (met cijfers gebaseerd uit een studie van 1995). De laatste brengt Europa altijd in verband met de Islam en is daardoor tegen Europa. Begrijpe wie begrijpe kan.

Uiteraard moeten we ook kritische kantlijnen bij Europa durven trekken. Europa staat te ver van de burger af, wat meteen ook verklaart waarom Europa niet voldoende gedragen wordt door de burger. Mensen vrezen dat Europa hun lokale culturen wil veranderen en doen verdwijnen. Maar dat is onterecht.
Europa is sowieso te weinig sociaal. Terwijl dat net een grote opportuniteit is.

Op cruciale momenten haalt vaak ook het egocentrisme van verschillende lidstaten de bovenhand zodat de Europese Unie niet doortastend kan optreden. Een mooi voorbeeld is het optreden van de EU bij de financiële crisis. Net hier had Europa een grote rol kunnen spelen met een gemeenschappelijk plan om de economie terug op gang te brengen en volop te investeren in een groene economie. Die plannen en ideeën gaan ook rond in Europa. Maar neen, enkele grote landen beslisten er anders over en wilden eerder protectionistisch terug hun eigen beleid voeren. Een gemiste kans.

Europa mist ook nog te vaak kansen op het internationale toneel. Europa spreekt te weinig uit één mond bij grote conflicten en kan zo niet voldoende wegen op de wereldpolitiek, waardoor ze steeds meer wordt weggestoken door de Verenigde Staten en de nieuwe wereldmachten zoals China en Japan.

Kortom de komende verkiezingen moeten politici eerlijk durven zijn over waar zij met Europa naar toe willen. Groen! geeft alvast het goede voorbeeld. Met Bart Staes hebben wij, en dat wordt door vriend en vijand bevestigd, het beste Vlaamse Europarlementslid in huis.
Heel wat anders dan andere partijen (SP.a) waar hun beste Europarlementslid (Anne Van Lancker) moet wijken voor een kopstuk (Kathleen Van Brempt) . Ook anders dan LDD bijvoorbeeld wiens kopstuk (Jean-Marie Dedecker) zeker is dat hij niet gaat zetelen wanneer hij verkozen wordt. Ook anders dan bij CD&V wiens lijsttrekker (Jean-Luc Dehaene) openlijk in kranten verkondigt dat hij daar gaat zitten voor zijn partij, want dat hij zichzelf daar verveelt en geen zin heeft om zich met technische dossiers bezig te houden.

De lijstvorming voor Europa belooft dus al niet veel goeds te worden. Laat die kopstukken ons dan maar van het tegendeel getuigen dat ze wel iets waard zijn en wel bekommerd zijn om Europa.

Want de toekomst wil vooruit.
En daar hebben we de Europese Unie voor nodig.